Ana içeriğe atla

Ali Kuşçu (Türkçe)



Onbeşinci yüzyılda yaşamış olan önemli bir astronomi ve matematik bilginidir. Babası Timur'un (1369-1405) torunu olan Uluğ Bey'in doğancıbaşısı idi. "Kuşçu" lâkabı buradan gelmektedir.
Ali Kuşçu, Semerkand'da doğmuş ve burada yetişmiştir. Burada bulunduğu sıralarda, Uluğ Bey de dahil olmak üzere, Kadızâde-i Rûmî (1337-1420) ve Gıyâsüddin Cemşid el-Kâşî (?-1429) gibi dönemin önemli bilim adamlarından matematik ve astronomi dersleri almıştır. Ali Kuşçu bir aralık, öğrenimini tamamlamak amacı ile, Uluğ Bey'den habersiz Kirman'a gitmiş ve orada yazdığı Hall el-Eşkâl el-Kamer adlı risalesi ile geri dönmüştür. Dönüşünde risaleyi Uluğ Bey'e armağan etmiş ve Ali Kuşçu'nun kendisinden izin almadan Kirman'a gitmesine kızan Uluğ Bey, risaleyi okuduktan sonra onu takdir etmiştir.
Ali Kuşçu, Semerkand'a dönüşünden sonra, Semerkand Gözlemevi'nin müdürü olan Kadızâde-i Rûmî'nin ölümü üzerine gözlemevinin başına geçmiş ve Uluğ Bey Zîci'nin tamamlanmasına yardımcı olmuştur. Ancak, Uluğ Bey'in ölümü üzerine Ali Kuşçu Semerkand'dan ayrılmış ve Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın yanına gitmiştir. Daha sonra Uzun Hasan tarafından, Osmanlılar ile Akkoyunlular arasında barışı sağlamak amacı ile Fatih'e elçi olarak gönderilmiştir.
Bir kültür merkezi oluşturmanın şartlarından birinin de bilim adamlarını biraraya toplamak olduğunu bilen Fatih, Ali Kuşçu'ya İstanbul'da kalmasını ve medresede ders vermesini teklif eder. Ali Kuşçu, bunun üzerine, Tebriz'e dönerek elçilik görevini tamamlar ve tekrar İstanbul'a geri döner. İstanbul'a dönüşünde Ali Kuşçu, Fatih tarafından görevlendirilen bir heyet tarafından sınırda karşılanır. Kendisi için ayrıca karşılama töreni yapılır. Ali Kuşçu'yu karşılayanlar arasında, zamanın ulemâsı İstanbul kadısı Hocazâde Müslihü'd-Din Mustafa ve diğer bilim adamları da vardır. İstanbul'a gelen Ali Kuşçu'ya 200 altın maaş bağlanır ve Ayasofya'ya müderris olarak atanır. Ali Kuşçu, burada Fatih Külliyesi'nin programlarını hazırlamış, astronomi ve matematik dersleri vermiştir. Ayrıca İstanbul'un enlem ve boylamını ölçmüş ve çeşitli Güneş saatleri de yapmıştır. Ali Kuşçu'nun medreselerde matematik derslerinin okutulmasında önemli rolü olmuştur. Verdiği dersler olağanüstü rağbet görmüş ve önemli bilim adamları tarafında da izlenmiştir. Ayrıca dönemin matematikçilerinden Sinan Paşa da öğrencilerinden Molla Lütfi aracılığı ile Ali Kuşçu'nun derslerini takip etmiştir. Nitekim etkisi onaltıncı yüzyılda ürünlerini verecektir.
Ali Kuşçu'nun astronomi ve matematik alanında yazmış olduğu iki önemli eseri vardır. Bunlardan birisi, Otlukbeli Savaşı sırasında bitirilip zaferden sonra Fatih'e sunulduğu için Fethiye adı verilen astronomi kitabıdır. Eser üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde gezegenlerin küreleri ele alınmakta ve gezegenlerin hareketlerinden bahsedilmektedir. İkinci bölüm Yer'in şekli ve yedi iklim üzerinedir. Son bölümde ise Ali Kuşçu, Yer'e ilişkin ölçüleri ve gezegenlerin uzaklıklarını vermektedir. Döneminde hayli etkin olmuş olan bu astronomi eseri küçük bir elkitabı niteliğindedir ve yeni bulgular ortaya koymaktan çok, medreselerde astronomi öğretimi için yazılmıştır. Ali Kuşçu'nun diğer önemli eseri ise, Fatih'in adına atfen Muhammediye adını verdiği matematik kitabıdır.
kaynak:http://www.mynet.com/cevaplar/sorular-cevaplar/15-yuzyilda-yasamis-olan-onemli-bir-astronomi-ve-matematik-bilginidir-babasi-timurun-13691405-torunu-olan-ulug-beyin-13941449-dogancibasisi-idi-kuscu-lakabi-buradan-gelmektedirali-kuscu-semerkandda-d/5825733

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Feza Gürsey (English)

Physicist and mathematician.  (B. April 7th, 1921, Istanbul – D.April 13th, 1992, New Haven / USA). He was born as the first son of the chemist and scientist Prof. Dr. Remziye Hisar (1902-1992), who took her chemistry doctorate from Sorbonne University and Dr. Reşit Süreyya Gürsey (1889-1962), medical doctor and physicist. He started primary school at Paris, Jeanne d’Arc Primary School and there, he won the admiration of her teachers. Beginning from the third grade, he continued to his education life at Galatasaray High School at Istanbul and he also drew the attention of his teachers.  He decided to study physics in high school years. After graduating from Galatasaray High School by ranking first at school in 1940; he started to study at Istanbul University, Faculty of Science. He finished Physics-Mathematics department in 1944 with first place degree. He passed an examination of the Ministry of National Education and became entitled to register to England Imperial...
Yorum Gönder
Devamı

Kerim Erim (English)

Mathematician, scholar of mechanics (B. Istanbul, 1 February 1894 - D. Istanbul, 29 December 1952). After completing Istanbul High School of Engineering (1914) he completed his PhD in Berlin University under the supervision of Albert Einstein (1919). He is the first Turkish mathematician to achieve the degree of PhD. Upon his return to Turkey he started to work in the school he graduated from as academic member. He was a member of the council to prepare the university reform. He undertook duties of analysis professorship and deanship in Istanbul University, Faculty of Science which was recently established. In the same time he continued his works only within Istanbul University. Later he became a professor in ordinary here. Between the years 1940-52 he presided the Institute of Mathematics, connected to Istanbul University, Faculty of Science. Erim, as one of the founders of mathematics of republic period and an international figure of it, pioneered the education pf differential and in...
Yorum Gönder
Devamı

Harezmi (English)

Zîcü’s-Sind-Hind [Zîcü’l-Hârizmî] (It is based on a book brought to Baghdad by the Indian committee during the time of the Caliph Mansûr named Brahma-gupta Sidharta or on another book with the same name. Hârizmî added new information to the book with his inventions. It was the first Islamic astronomy book), Kitâbü’l-Muhtaşar fî hisâbi’l-cebr ve’l-mukâbele (The first math book that had the “algebra" word in its name compiled methodically. The algebra developed by Hârizmî was the algebra limited to second-order equation above all. Besides, no negative numbers were used, so the determination of the equation was only done by finding the positive roots. Based on Harizmî’yi- İbn-i Haldun, Kâtip Çelebi was shown as the first author to write a book on Algebra with Keşf-üz-Zünun),Kitâbü'l-Hisâbi'l-Hindî (The Indian numbers and the decimal number system was introduced to the Islamic world with this book of Hârizmî), Kitâbü'İ-Cem ve'l-Tetrîk (This book didn’t reach today,...
Yorum Gönder
Devamı