Ana içeriğe atla

Feza Gürsey (Türkçe)

Feza Gürsey, (7 Nisan 1921 - 13 Nisan 1992) Türk fizikçi ve matematikçi. 
7 Nisan 1921’de İstanbul’da doğdu. Babası askeri doktor Ahmet Reşit Gürsey, annesi ise Türkiye Cumhuriyeti'nin öncü bilim kadınlarından kimyager Remziye Hisar'dır. Anne-babasının çocuklarının eğitimi üzerine titizlikle eğilmesi ve küçük yaşta İstanbul aydın çevresinin içinde yer almak onun çok yönlü ve sanata düşkün kişiliğininin oluşmasını sağladı. 

Feza Gürsey Galatasaray Lisesi'ndeki eğitimini 1940 yılında tamamladı. 1944 yılında da İstanbul Fen Fakültesi Matematik–Fizik Dalı'ndan mezun oldu. İstanbul Üniversitesi’ndeki fizik asistanlığı sırasında M.E.B. tarafından yapılan sınavı kazanarak İngiltere’de Imperial College’de doktora yapma imkanını elde etti. Kuaterniyonların alan teorisine uygulanmaları konusunda yaptığı ve 1950'de tamamladığı çalışması, bilim dünyasında uyandırdığı yankıların yanısıra, onun için de yaşam boyu sürecek bir araştırma ilgisinin odak noktası oldu. 

Feza Gürsey 1950-51 yılları arasında Cambridge Üniversitesi'nde doktora sonrası çalışmalar yaptıktan sonra 1951'de İstanbul Üniversitesi'ne fizik asistanı olarak tayin edildi. 1952'de kendisiyle birlikte fizik asistanlığı yapmakta olan Suha Pamir ile evlendi. 

1953'de İstanbul Üniversitesi’nden doçent ünvanını aldı. 1954-61 yılları arasında süre öğretim üyeliği boyunca Türk bilim tarihinin ilk ve son Teorik Fizik Kürsüsü'nün temelini oluşturan iki öğretim üyesinden biri olarak kürsünün geleceğini hazırlamıştı. Bu arada 1957-61 yılları arasında Brookhaven Ulusal Laboratuvarı'nda, Princeton Üniversitesi'nde İleri Araştırma Enstitüsü'nde ve Columbia Üniversitesi'nde araştırmalar yapmış olan Feza Gürsey'in bu dönemi onun bilimsel açıdan en verimli dönemlerinden biri olmuş, bu sırada ona hayatının sonuna kadar hayranlık duyan ve onu destekleyen Nobel Fizik Ödülü sahibi Wolfgang Pauli ile, atom bombasının babası olarak bilinen J.R. Oppenheimer ile, yine Nobel Ödüllü fizikçiler olan E. Wigner, T.D. Lee ve C.N. Yang ile tanışmış, onlarla dostluklar kurmuştu. 

Feza Gürsey, 1961'de sağladığı uluslararası üne ve önünde açılan yurtdışı prestijli iş olanaklarına rağmen yurda döndü ve ODTÜ’nün sunduğu profesörlük ünvanını kabul ederek ODTÜ 'Teorik Fizik Bölümü'nün kurulmasında önemli bir rol üstlendi. 

1960'lı yıllarda Kiral Bakışım Kuralı'nı ortaya koyarak uzay-zaman bakışımı çalışmalarının genişletilmesine ön ayak olan Gürsey, kuantum renk dinamiği kuramı çevçevesinde çalışmalara imza atmıştır. 

1974 yılına kadar ODTÜ'de öğretim üyeliği görevine devam eden Feza Gürsey, sayısız öğrenci yetiştirdi ve etkin bir araştırma grubu kurdu. 1974'de Yale Üniversitesi'nde kürsü başkanlığına getirildi. Feza Gürsey, 1992 yılında A.B.D.'nin New Haven kentinde ölmüştür. 

Eserleri 
Itzhak Bars; Alan Chodos; Chia-Hsiung Tze; Feza Gürsey, Symmetries in particle physics, New York 1984, ISBN 0306418010 

Ödülleri 
1969 Tübitak Bilim Ödülü 
1977 S. Glashow ile birlikte J.R. Oppenheimer Ödülü ; R. Griffiths ile Doğa Bilimlerinde A. Cressey Morrison Ödülü 
1979 Einstein Madalyası 
1981 College de France’da konuk profesör ve College de France Madalyası 
1984 İtalya Cumhuriyeti'nce verilen Commendatore unvanı 
1986 Roma'da Konuk Profesörlük ödülü


kaynak: https://www.gelisenbeyin.net/feza-gursey.html

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Feza Gürsey (English)

Physicist and mathematician.  (B. April 7th, 1921, Istanbul – D.April 13th, 1992, New Haven / USA). He was born as the first son of the chemist and scientist Prof. Dr. Remziye Hisar (1902-1992), who took her chemistry doctorate from Sorbonne University and Dr. Reşit Süreyya Gürsey (1889-1962), medical doctor and physicist. He started primary school at Paris, Jeanne d’Arc Primary School and there, he won the admiration of her teachers. Beginning from the third grade, he continued to his education life at Galatasaray High School at Istanbul and he also drew the attention of his teachers.  He decided to study physics in high school years. After graduating from Galatasaray High School by ranking first at school in 1940; he started to study at Istanbul University, Faculty of Science. He finished Physics-Mathematics department in 1944 with first place degree. He passed an examination of the Ministry of National Education and became entitled to register to England Imperial...
Yorum Gönder
Devamı

Kerim Erim (English)

Mathematician, scholar of mechanics (B. Istanbul, 1 February 1894 - D. Istanbul, 29 December 1952). After completing Istanbul High School of Engineering (1914) he completed his PhD in Berlin University under the supervision of Albert Einstein (1919). He is the first Turkish mathematician to achieve the degree of PhD. Upon his return to Turkey he started to work in the school he graduated from as academic member. He was a member of the council to prepare the university reform. He undertook duties of analysis professorship and deanship in Istanbul University, Faculty of Science which was recently established. In the same time he continued his works only within Istanbul University. Later he became a professor in ordinary here. Between the years 1940-52 he presided the Institute of Mathematics, connected to Istanbul University, Faculty of Science. Erim, as one of the founders of mathematics of republic period and an international figure of it, pioneered the education pf differential and in...
Yorum Gönder
Devamı

Harezmi (English)

Zîcü’s-Sind-Hind [Zîcü’l-Hârizmî] (It is based on a book brought to Baghdad by the Indian committee during the time of the Caliph Mansûr named Brahma-gupta Sidharta or on another book with the same name. Hârizmî added new information to the book with his inventions. It was the first Islamic astronomy book), Kitâbü’l-Muhtaşar fî hisâbi’l-cebr ve’l-mukâbele (The first math book that had the “algebra" word in its name compiled methodically. The algebra developed by Hârizmî was the algebra limited to second-order equation above all. Besides, no negative numbers were used, so the determination of the equation was only done by finding the positive roots. Based on Harizmî’yi- İbn-i Haldun, Kâtip Çelebi was shown as the first author to write a book on Algebra with Keşf-üz-Zünun),Kitâbü'l-Hisâbi'l-Hindî (The Indian numbers and the decimal number system was introduced to the Islamic world with this book of Hârizmî), Kitâbü'İ-Cem ve'l-Tetrîk (This book didn’t reach today,...
Yorum Gönder
Devamı